Przedszkole w Annopolu

   Obserwując umiejętności małych dzieci w zakresie łatwości posługiwania się sprzętem komputerowym, można odnieść wrażenie, że urodziły się z pewnym zasobem wiedzy z zakresu kompetencji informatycznych. Wielokrotnie ze zdumieniem odkrywamy niezwykłe zdolności łatwego posługiwania się nowoczesnymi urządzeniami multimedialnymi przez dzieci, które zaledwie nauczyły się chodzić. Technologie informacyjne towarzyszą dzieciom od wczesnego dzieciństwa, a ekrany są dziś wszędzie dostępne: telefony, komputery, telewizory. Każdy ekran, choćby ten stworzony z najlepszych pobudek, unieruchamia dziecko: nie pozwala mu skakać, biegać, eksplorować, naturalnie cieszyć się dzieciństwem. Nie pozwala myśleć – umiejętności dzieci są jedynie umiejętnościami technicznymi i sprowadzają się do bezrefleksyjnej, intuicyjnej obsługi narzędzia. Sprawia, że dziecko godzinami siedzi – najczęściej w nieprawidłowej pozycji – i patrzy w ekran. Czasami nawet nie ma znaczenia, co ogląda. Ważne by zmieniały się obrazki. Czas spędzony z mediami jest tym dłuższy, im dziecko ma mniej alternatyw spędzania wolnego czasu.

    Rolą rodziców jest wprowadzenie dzieci w świat świadomego uczestnictwa w cyfrowej rzeczywistości. Wczesne przygotowanie dzieci do świadomego, refleksyjnego i bezpiecznego korzystania z nowoczesnych technologii wspiera rozwój, pomaga zaznajamiać się z otaczającą rzeczywistością i wspierać umiejętność dochodzenia do wiedzy, zdobywania jej w sposób zamierzony i celowy. Kluczem w korzystaniu przez dzieci z ekranów i nowoczesnych technologii jest umiar i wprowadzenie tych wszystkich urządzeń w odpowiednim czasie, czylinie przed trzecim rokiem życia. Zbyt wczesne wprowadzenie tych urządzeń w znaczny sposób zaburza rozwój dziecka, prowadząc do dysharmonii w rozwoju funkcji poznawczych, zaburzenia pamięci, uwagi, koncentracji, logicznego myślenia, problemów z zasypianiem i spaniem. Korzystanie przez dzieci w wieku od 3 do 6 lat z urządzeń mobilnych może mieć pozytywny wpływ na ich rozwój społeczny, emocjonalny, moralny i poznawczy. Odpowiednio dobrane aplikacje mogą m.in.:

• zachęcać dzieci do budowania i podtrzymywania interakcji rówieśniczych i z osobami dorosłymi (rodzicami, innymi członkami rodziny);

• prezentować dzieciom pozytywne wzorce i uczyć je ważnych wartości społecznych;

• dostarczać satysfakcji związanej z wygraną; poprawianiem wyników; docenieniem ich twórczości;

• umożliwiać naukę przez obraz i dźwięk;

• uczyć bezpiecznego i odpowiedzialnego korzystania z technologii;

• stymulować naukę pisania;

• rozwój mowy i kompetencji językowych dzieci;

• uaktywniać inteligencje wizualną dzieci;

• niwelować skutki nierówności społecznych i rozwojowych.

    Wychowując dzieci staramy się zapewnić im bezpieczeństwo, uwrażliwiać na kwestie wartości, umiejętności oceny rzeczy dobrych i złych oraz podejmowanie adekwatnych wyborów. Niestety wielu rodziców nie zastanawia się nad kwestią bezpieczeństwa dzieci w Internecie. Ustalanie zasad, informowanie o zagrożeniach zostawiamy do czasu gdy nasze dzieci już surfują po Internecie. Zapominamy, że coraz młodsze dzieci potrafią intuicyjnie poruszać się po stronach internetowych. Technologia informatyczna stanie się cennym elementem życia Waszego dziecka, jednocześnie mu nie szkodząc, gdy zastosujemy się do poniższych wskazówek:

• Nie używaj urządzeń cyfrowych w roli opiekunki, uspokajacza, jako nagrody lub kary – jest to pierwszy i najważniejszy powód uzależnień od technologii cyfrowych. Im wcześniej dziecko zaczyna korzystać z Internetu, tym bardziej nawykowe staje się to zachowanie.

• Ucz swoje dziecko odpowiedzialnego korzystania z nowoczesnych technologii – zanim dziecko zacznie korzystać z tych urządzeń, rodzic musi ustalić reguły i granice. Bardzo ważne jest, aby rodzice od samego początku byli zaangażowani w aktywność swoich dzieci w Internecie, pomagając im w bezpiecznym poruszaniu się po nim. Wiadomości te muszą zostać gruntownie przyswojone a ich zakres rozszerzany w miarę rozwoju dziecka. Rozmawiaj z dzieckiem o tym, czym jest Internet. Zapewnij, że jeśli zobaczą coś niepokojącego, powinni przyjść i porozmawiać z Tobą. Wybierz bezpieczne i edukacyjne witryny i aplikacje dla swojego dziecka. Towarzysz dzieciom podczas korzystania z mediów elektronicznych.

• Załóż dziecku osobne konto użytkownika – w ten sposób będzie mogło bez przeszkód korzystać z zasobów urządzeń cyfrowych. Takie konto pomoże również zbudować u dziecka poczucie prywatności i odpowiedzialności za swoją „własność”. Pamiętaj, aby na tym koncie aktywować kontrolę rodzicielską.

• Zachęcaj swoje dziecko do różnych zajęć – ważne jest umożliwienie dzieciom udziału w zajęciach niezwiązanych z ekranem. Próbuj zainteresować dziecko innymi, aktywniejszymi formami spędzania czasu. Ważny jest żywy kontakt z dzieckiem, pełen ciepła, bliskości i szacunku.

• Interweniuj, zanim zauważysz problemy – utrzymuj dobre relacje z dzieckiem, im lepiej je znasz tym łatwiej będzie Ci nakierować je na pozytywne aktywności i przyjaźnie. Rozmawiaj często z dzieckiem, zadawaj mu pytania, na które nie będzie mogło odpowiedzieć jedynie „tak” lub „nie”. Pytaj swoje dziecko o opinie i włącz je do podejmowania decyzji. Nie zastępuj bezpośrednich interakcji dziecko – rodzic, interakcjami z urządzeniem cyfrowym. Wspieraj aktywność swojego dziecka, chwal za wysiłek. Przeznacz czas na robienie z dzieckiem czegoś, co chciałby robić. Dobrym pomysłem jest ustalenie dnia lub dni(np.: weekendu) bez elektroniki.

• Rodzicu naucz się rozpoznawać oznaki uzależnienia!

    Do najczęściej wymienianych symptomów problemowego korzystania z urządzeń cyfrowych przez dziecko należą:

• Zaabsorbowanie urządzeniem lub określoną aktywnością - występuje ono wówczas, gdy dziecko np.: chce ciągle grać w daną grę i robi wszystko, by w nią grać. Podczas innych zajęć nie skupia się, gdyż ciągle myśli o danej czynności lub urządzeniu. Może ono wymuszać na rodzicach (poprzez częste i uporczywe prośby) dostęp do mediów lub samowolnie z nich korzystać.

• Tolerancja – polegająca na potrzebie zwiększania czasu i/lub częstości korzystania z danego urządzenia, aby uzyskać ten sam stopień satysfakcji bądź pobudzenia. W efekcie dziecko domaga się od rodzica np.: dłuższego korzystania z określonego urządzenia ekranowego.

• Objawy odstawienne – dziecko wykazuje niepokój, ma złe samopoczucie, czasami skarży się, że coś je boli (ma jakieś dolegliwości fizyczne). Taki stan występuje wtedy, gdy nie może korzystać z np.: tabletu. Może on być manifestowany poprzez niechęć pójścia do przedszkola.

• Problemy z kontrolą zachowania – dziecko nie może przestać używać mediów ekranowych. Często zakończenie oglądania bajki czy wyłączenie urządzenia kończy się krzykiem, domaganie się powrotu do zakończonej aktywności czy płaczem. Dzieje się tak mimo wcześniejszych zasad wprowadzonych przez rodziców.

• Utrata zaciekawienia innymi aktywnościami – mimo, że wiek przedszkolny to okres poznawania otaczającej rzeczywistości, dziecko nie lubi wychodzić na spacery czy bawić się z innymi dziećmi. Rodzic ma wrażenie, że jedyną rzeczą, która motywuje dziecko do działania, są media ekranowe.

• Modyfikacja nastroju, smutek i obniżony nastrój bez wyraźnego powodu – kiedy dziecko ma zły dzień, jest drażliwe lub osowiałe – jedyną aktywnością, która wpływa na poprawę jego nastroju, jest korzystanie z urządzenia cyfrowego. Zwykle rodzice godzą się na to. smutek i obniżony nastój bez wyraźnego powodu.

• Problemy psychospołeczne, zaburzony rozwój zachowań społecznych – np.: nie interesuje się tradycyjnymi zabawkami, woli samotność lub przeciwnie - jest agresywne w stosunku do innych dzieci czy dorosłych, nie chce lub nie potrafi bawić się z innymi dziećmi, chętnie uczestniczy tylko w zajęciach z urządzeniami ekranowymi. Dziecko coraz częściej stwarza problemy zarówno w rodzinie, jak i w grupie rówieśniczej. Problemy te mogą objawiać się jako gwałtowny opór dziecka wobec chęci ograniczenia przez rodziców dostępu do urządzeń cyfrowych, a to z kolei negatywnie wpływa na życie domowe (konflikty z rodzeństwem, brak posłuszeństwa).

• zahamowanie rozwoju intelektualnego, opóźnienie rozwoju mowy.

    To od Was Rodzice zależy, jaka będzie w ich domu dostępność do urządzeń ekranowych i ile czasu dziecko będzie spędzać przed nimi. Czy będzie to robić samodzielnie, czy z Waszym udziałem. Ponadto rodzice powinni być świadomi, że to, jak oni korzystają z urządzeń cyfrowych, ma duży wpływ na użytkowanie tych urządzeń przez dzieci, bo przecież one uczą się poprzez naśladowanie.

Pamiętaj!

Żaden program nie zastąpi Ciebie, dlatego bądź dla swojego dziecka towarzyszem w rozwoju – dbaj o to, by czasem chciało wyłączyć komputer i doświadczyć wspólne z Tobą świata.

Źródło: E. Dziemidowicz „Bezpieczny start. Internet w życiu małych dzieci i rodziny”